Strona główna     Aktualności     Kalendarz imprez     O projekcie     Kontakt  
 
 

Wypocznij aktywnie  
na Krajnie nad Notecią

poznaj
piękno Krajny

Zapraszamy
na zielone szlaki doliny Noteci

Turystyka i przyroda
Krajna – Kraina Turystyczna
Informacje praktyczne
 
 
Kategoria: Krajna – Kraina Turystyczna - Dział: Z kart historii


Mapa
Regiony
Leksykon miejsc
Z kart historii
Gwara Krajeńska
Kuchnia Krajeńska

Rys historyczny ziemii złotowskiej/Krajny

Gmina: Przypisanie obiektu do jednej gminy jest niemożliwe,

Rys historyczny gminy Złotów

Krajna to kraina historyczna, do której należała Ziemia Złotowska, w tym dzisiejsza gmina Złotów. Granice Krajny przebiegały na zachodzie wzdłuż Gwdy do Ujścia, na południu wzdłuż Noteci za Nakło, na wschodzie wzdłuż Płytnicy aż do ujścia Kamionki, na północy wzdłuż rzek Kamionki i Dobrzynki.
Pierwsze ślady pobytu człowieka na Ziemi Złotowskiej pochodzą z epoki neolitu. Najstarsze znaleziska odkryto w okolicach Kleszczyny (toporek kamienny) i Nowej Świętej (toporek rogowy). Pozostały także ślady grodzisk m. in. w Buntowie, Górznej, Klukowie i Stawnicy.
Wiek X-XIV
• Przynależność Krajny do plemienia Polan, a potem do książąt pomorskich.
• Walki z Pomorzanami, Brandenburczykami o główne drogi handlowe do Bałtyku, w tym również szlak bursztynowy.
• Najazdy krzyżackie na ziemię złotowską, niszczenie miast, wsi i kościołów.
• Pomoc rycerstwa i chłopów Władysławowi Łokietkowi w walce z Zakonem.
• Rządy Kazimierza Wielkiego, który prowadził politykę pokojową. Usynowił on księcia słupskiego Kaźka i w roku 1370 zapisał mu w testamencie ziemię dobrzyńską i kujawską wraz z grodem w Złotowie, zwanym wtedy Wielatowem, o czym w swoich kronikach pisał Janko z Czarnkowa.
Wiek XV
• Walki z Krzyżakami, które poprzedzały główną rozprawę Polski z Zakonem pod Grunwaldem. W czasie marszu na pola grunwaldzkie część wojska polskiego w sile 2300 konnych pod dowództwem wojewody kaliskiego i starosty nakielskiego Macieja z Wąsoszy obozowała w Łobżenicy, niedaleko Złotowa, a zaledwie 7 km od Sławianowa. Po zwycięstwie nad Krzyżakami miejscowa ludność jeszcze nie raz musiała chwytać za broń przeciw zakonnym napastnikom. Dopiero po wojnie trzynastoletniej (1454-1466) dla ziemi złotowskiej rozpoczął się okres pomyślnego rozwoju.
Wiek XVII
• Walki polsko-szwedzkie. Pod Ujściem starosta złotowski Andrzej Karol Grudziński w 1655 r. wraz z innymi polskimi magnatami podpisał haniebny akt kapitulacji ze Szwedami. Potem walczył przeciwko Szwedom, którzy zdobyli i zniszczyli jego zamek w Złotowie. Andrzej Grudziński stał się ,,Kmicicem ziemi złotowskiej”.


Wiek XVIII
• Zniszczenia na ziemi złotowskiej podczas tzw. wojny północnej (1701-1721). Wiele miejscowości zostało spustoszonych i spalonych, w tym Złotów i Wąsosz. Do wszystkich nieszczęść wojennych dołączyła epidemia, której ofiarą padło bardzo dużo ludzi. W Złotowie zmarło 1360 osób, a w Wąsoszu uratowało się tylko jedno dziecko.
• 13 września 1772 r. - pierwszy rozbiór Polski. Krajna znalazła się w granicach zaboru pruskiego na okres 173 lat.
Wiek XIX
• Od 1820 r. klucz złotowski w posiadaniu rodu Hohenzollernów. Nastał powolny, ale systematyczny proces germanizacji ziemi złotowskiej. Polscy właściciele ziemscy sprzedawali swoje majątki Niemcom i przenosili się na tereny Polski. Akcja germanizacyjna nie przyniosła jednak spodziewanego rezultatu, lecz ożywiła ruch narodowy wśród Polaków.
Wiek XX
• Strajki szkolne, m.in. w Świętej i Sławianowie.
• 1914-18 - pierwsza wojna światowa, klęska Niemiec, która spotęgowała narodowe pragnienie ludności Krajny na połączenie ich ziemi z Polską.
• 1919 r. - konferencja w Wersalu: Ziemię Złotowską początkowo przyznano Polsce, lecz książę pruski Fryderyk Leopold Hohenzollern, właściciel klucza złotowskiego, poprzez swoje koneksje rodzinne w Anglii, spowodował przesunięcie granicy na wschód. Ludność złotowska, w większości polska pozostała poza granicami Polski. Delegaci złotowscy z narażeniem życia wielokrotnie przedzierali się do urzędującej w Poznaniu Komisji Granicznej, przewozili do Naczelnej Rady Ludowej protesty.
• 1920 r. – przyjazd Komisji Granicznej do Złotowa, Krajenki i Łobżenicy, protesty polskiej ludności przeciwko postanowieniom wersalskim. W lipcu 1920 r. trzyosobowa delegacja ze Złotowa uczestniczyła w konferencji w Spaa w Belgii, następnie w Paryżu. Proponowano Niemcom wymianę Ziemi Złotowskiej na odpowiednie terytorium przyłączone do Polski, a zamieszkałe w znacznej części przez ludność niemiecką. Jednak Niemcy popierani przez politykę angielską, byli nieustępliwi wobec starań rządu polskiego i Ziemia Złotowska pozostała poza kordonem granicznym. Rozpoczęła się emigracja rodzin polskich do wolnej ojczyzny. Inteligencja i dotychczasowi przywódcy jako pierwsi wyemigrowali do Polski, a za nimi zaczęli czynić to mniej świadomi chłopi. Wówczas ks. dr Bolesław Domański, proboszcz z Zakrzewa rzucił hasło: ,,Zdradę narodową popełnia ten, kto opuści swą ojcowiznę i odda ją w ręce niemieckie”.  W tym okresie ze zdwojoną siłą rozpoczęła się walka o prawo do języka polskiego, do wiary ojców i do polskich tradycji z wielką nadzieją na szybki powrót do Macierzy.
• 1922 r.  - na zjeździe w Berlinie został utworzony Związek Polaków w Niemczech. Jako naczelna organizacja obejmująca półtora miliona Polaków mieszkających w różnych częściach Rzeszy, Związek został podzielony na pięć dzielnic. Ziemia Złotowska należała do Dzielnicy V, na czele której stanął ks. dr Bolesław Domański z Zakrzewa, a po jego śmierci prezesem został ks. Maksymilian Grochowski z Głubczyna. Związek organizował zjazdy, uroczystości patriotyczne, życie sportowe. Wydawał własną prasę, prowadził szkoły, przedszkola, świetlice, biblioteki, drużyny harcerskie, chóry.
• 1927 r. - w wielu miejscowościach na Złotowszczyźnie działały koła Związku Polaków w Niemczech: w Złotowie, Sławianowie, Buntowie, Świętej, Radawnicy, Błękwicie, Stawnicy, Rudnej, Skicu. W tymże roku powołano do życia Związek Polsko-Katolickich Towarzystw Młodzieży Pogranicza, do którego należała młodzież m.in. z Radawnicy, Kleszczyny, Sławianowa, Skica i Świętej.
• 1929 r. - powstanie szkół polskich w Kleszczynie, Radawnicy, Sławianowie, Buntowie, Skicu, Świętej, Stawnicy, Błękwicie, Rudnej.
• 1932 r. - powstanie ,,Rodła”, które stało się znakiem Związku Polaków w Niemczech, a symbolikę jego objaśniano następująco: Znak wiernej rzeki Wisły, kolebki narodu polskiego i znak królewskiego Krakowa, kolebki kultury polskiej – oto nasze Rodło, które nie jest ani herbem, ani godłem, ale znakiem łączności z całym narodem Polskim i jego duszą. W roku 1932 powstało ,,Hasło Polaków w Niemczech”: I nie ustaniem w walce, siłę słuszności mamy i mocą tej słuszności wytrwamy i wygramy!
• 1933 r. - władze niemieckie nasilając akcje germanizacyjne, zmieniały nazwy nazwisk i miejscowości. Sławianowo przemianowano na Steinmark,  Buntowo na Zeefelde, a Złotów na Flatow.
• 1935 r. - powstanie ,,Pieśni Rodła”, którą rozpoczynano ważniejsze zebrania. W tymże roku na terenie obecnej gminy Złotów działały drużyny harcerskie w Skicu i w Sławianowie. 
• 1938 r. na Kongresie Polaków w Niemczech ogłoszono pięć ,,Prawd Polaków”, którymi kierowali się członkowie Związku.
• 1939 r. - szczyt prześladowań: wysiedlania w głąb Niemiec oraz konfiskaty gospodarstw, a także aresztowania i osadzenia w obozach koncentracyjnych lub więzieniach nauczycieli polskich, księży i działaczy.
• 1 września 1939 r. – wybuch II wojny światowej.
• 1945 r. - wyzwolenie Ziemi Złotowskiej po 173 latach niewoli pruskiej i niemieckiej.
Gdy wojska niemieckie opuściły Krajnę, rozpoczęły się ruchy migracyjne ludności. Na ziemię złotowską napływali osadnicy z różnych stron Polski, ludzie o różnym poziomie cywilizacyjnym, tradycjach i wzorcach kulturowych. Z dokumentów wynika, że w 1946 r. powiat złotowski zamieszkiwało 7305 osób ludności rodzimej, 4265 Niemców oraz 16471 osób ludności napływowej. W roku 1947 w gminie Kleszczyna istniało 239 gospodarstw Polaków miejscowych, 117 przesiedleńców i 31 repatriantów, zaś w gminie Radawnica  gospodarstw miejscowych 78, przesiedleńców 189 i  repatriantów 31. Obecnie Kleszczyna i Radawnica wchodzą w skład gminy Złotów. W latach 50-tych XX w. gmina zamieszkała była całkowicie przez Polaków.




Biblioteki
Galerie zdjęć
Filmy
Materiały dźwiękowe
Mapy


Tagi
cmentarz[11]; dworek[10]; gastronomia[4]; historia[7]; hotele [2]; jezioro/rzeka[28]; kościół [18]; miejscowość[74]; park dworski[3]; pomnik przyrody[9]; punkt widokowy/wzniesienie[3]; rezerwat przyrody[4]; szlak turystyczny[5]; twórcy[2];
wszystkie tagi >>

 
   



  Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich : Europa inwestująca w obszary wiejskie
Strona współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach osi 4 LEADER Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013