Strona główna     Aktualności     Kalendarz imprez     O projekcie     Kontakt  
 
 

Wypocznij aktywnie  
na Krajnie nad Notecią

poznaj
piękno Krajny

Zapraszamy
na zielone szlaki doliny Noteci

Turystyka i przyroda
Krajna – Kraina Turystyczna
Informacje praktyczne
 
 
Kategoria: Krajna – Kraina Turystyczna - Dział: Z kart historii


Mapa
Regiony
Leksykon miejsc
Z kart historii
Gwara Krajeńska
Kuchnia Krajeńska

Łobżenica w latach okupacji

Gmina: Łobżenica, miejscowość: Łobżenica
Tagi: historia,

W chwili wybuchu II wojny światowej ostrze terroru już od pierwszych dni okupacji skierowane było przeciwko społeczności żydowskiej. Licząca, w powiecie wyrzyskim ponad 100 osób, została ona niemal natychmiast odizolowana i przeznaczona do likwidacji. Już we wrześniu rozpoczęto akcję skierowaną przeciw łobżenickim Żydom. Wszystkich mężczyzn tej narodowości wywieziono z Łobżenicy do obozu w Linden (Lipka woj. pilskie). W mieście pozostały tylko kobiety, dzieci i 90 letni starzec.
W Łobżenicy powracający z ucieczki Polacy mieli obowiązek zgłaszania się w Magistracie. Burmistrzem mianowano w tym czasie Hermana Seehavera, jego zastępcą został Harry Schulz. Skupił on w swym ręku również funkcję zastępcy komendanta Selbstchutzu i kierownika miejscowego więzienia, mieszczącego się w budynku Sądu Grodzkiego.
Po około dwóch miesiącach powrócili Żydzi z obozu w Linden (Lipka). Ich wolność nie trwała jednak długo i już 12 listopada 1939 roku wszyscy wraz z kobietami i dziećmi znaleźli się w obozie w Górce Klasztornej. Obóz ten tylko z nazwy zaliczał się do obozów dla internowanych, w rzeczywistości był to „dziki” obóz zagłady. Wszystkich Żydów w liczbie 36 osób w bestialski sposób zamordowano w połowie listopada 1939 roku.
Jedynym światkiem dokonywanych w Górce Klasztornej zbrodni był Jan Topór, który przeżył wojnę. Widział on między innymi potworną śmierć mieszkanki Liszkowa Anny Jaworskiej, odznaczonej Krzyżem Walecznych i Krzyżem Virtuti Militari. Do nóg i rąk przywiązano jej liny i rozerwano żywcem.
W Górce Klasztornej więzieni byli również księża diecezjalni skazani w procesie łobżenickim, a wśród nich proboszczowie Łobżenicy, Wyrzyska, Mroczy, Wysokiej, Miasteczka Krajeńskiego, Osieka, Wąwelna, Kosztowa, Glesna, Bługowa, Bądecza, Orla, Fanianowa, Rzadkowa oraz wikariusze z Łobżenicy, Nakła, Mroczy i dwaj zakonnicy, ks. Dorsz ze zgromadzenia Ducha Św. i ks. Cedro ze zgromadzenia Pallotynów. Był wśród nich ks. Ignacy Geppert autor monografii „Krajna i Nakło”.
W nocy z 11 na 12 listopada rozpoczęto zaplanowany wcześniej transport duchowieństwa na miejsce straceń. Braci zakonnych rozstrzelano w lesie koło Piasna, co udowodniła ekshumacja przeprowadzona w 1945 roku. Pozostałych duchownych przewieziono do żwirowni w Paterku i tam rozstrzelano. Wśród zabitych w Paterku znaleźli się także Józef Reinholz (pierwszy komisaryczny burmistrz Łobżenicy) i Alfred Conrad (kierownik Szkoły Powszechnej w Łobżenicy).
Straty gminy Łobżenica sięgają 1818 osób. We wszystkich przypadkach jednym z głównych wykonawców zbrodni był Harry Schulz. Do Łobżenicy przybył w 1938 roku i objął stanowisko księgowego w młynie hrabiego Limburga - Stiruma. Prowadząc działalność szpiegowską, 24 sierpnia 1939 r. został aresztowany przez władze polskie i osadzony w więzieniu. Po zwolnieniu uciekł do Złotowa, skąd powrócił już z armią hitlerowską. Na sumieniu miał on przynajmniej 186 ofiar z całego powiatu. Po zakończeniu wojny pozostał na terenie Polski. Zmienił nazwisko i w Łagiewnikach pod Stargardem rozpoczął pracę. Rozpoznany został przez przypadkowo przebywającego tam mieszkańca powiatu wyrzyskiego, Antoniego Karpińskiego. Wyrokiem sądu polskiego z dnia 17 lipca 1953 roku skazano go na karę śmierci i wyrok wykonano.
Tak więc w pierwszych miesiącach okupacji powiat wyrzyski stracił 600 osób narodowości polskiej. Prawie połowę z tej liczby, bo około 250 osób, stanowili przedstawiciele inteligencji. Ludność żydowska, w tym samym okresie, straciła 70 osób. Było to trzy czwarte jej stanu na dzień 1 września 1939 roku. Co się stało z pozostałymi - nie wiadomo. Wyznaczone przez władze hitlerowskie zadania związane z likwidacją warstwy kierowniczej, inteligencji, działaczy społecznych i Żydów zostały w dużej części zrealizowane.

 




Biblioteki
Galerie zdjęć
Filmy
Materiały dźwiękowe
Mapy


Tagi
cmentarz[11]; dworek[10]; gastronomia[4]; historia[7]; hotele [2]; jezioro/rzeka[28]; kościół [18]; miejscowość[74]; park dworski[3]; pomnik przyrody[9]; punkt widokowy/wzniesienie[3]; rezerwat przyrody[4]; szlak turystyczny[5]; twórcy[2];
wszystkie tagi >>

 
   



  Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich : Europa inwestująca w obszary wiejskie
Strona współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach osi 4 LEADER Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013